COVID-19 deel 2: Een sterk afweersysteem met of zonder een pil en glas sap

In deel één van deze tweedelige blogserie ‘een sterk afweersysteem met of zonder een pil en glas sap’, heb ik je uitgelegd hoe ons afweersysteem werkt en hoe je immuun wordt voor een ziekte. Vandaag leg ik je de verbanden uit tussen een sterk afweersysteem en voeding.

Wat gebeurt er met je afweersysteem als je lichaam niet voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt?

Antistoffen (ook wel antilichamen genoemd), die de T-cellen en B-cellen produceren, bestaan uit gigantische eiwitmoleculen. Bij een gezond persoon werken de antistoffen snel en efficiënt met elkaar samen. Dit geldt echter niet voor gezonde personen die te weinig energie en/of eiwitten binnenkrijgen [1]. Wanneer een lichaam onvoldoende energie binnenkrijgt, langer dan 24 uur, gaat het opzoek naar andere energiebronnen. ‘Lichaamseigen’ eiwit bijvoorbeeld uit spieren en weefsels. Je lichaam is in staat deze eiwitten in stukjes op te knippen tot losse aminozuren (de bouwstenen van eiwitten) en te gebruiken als nieuwe brandstof [2]. Voor zover we weten kan het lichaam zijn leger antistoffen niet versterken en/of extra antistoffen aanmaken als het tekort komt aan eiwitten. Of dit nu komt doordat jij te weinig energie binnenkrijgt of te weinig eiwitrijke producten eet [1].

Wist je dat wij als diëtisten voor verschillende doelgroepen andere eiwitbehoeften hanteren? Zo heeft bijvoorbeeld een gezonde volwassenen (18-64 jaar) 0,8 g/kg lichaamsgewicht aan eiwit nodig. Let op: intensieve sporters hebben een hogere behoefte. Bij gezondere ouderen (> 65 jaar) is dit minimaal 1,0 g/kg lichaamsgewicht. Mensen die acuut ziek zijn (bijvoorbeeld door het coronavirus) hebben tussen de 1,5-1,7 g/kg lichaamsgewicht nodig aan eiwit. Nu weet je ook de reden waarom: zodat het afweersysteem voldoende eiwitten (met daarin aminozuren) binnenkrijgt.  Met deze eiwitten kan het afweersysteem nieuwe antistoffen aanmaken en het huidige leger versterken [3].

Je weet nu wat er gebeurt met je afweersysteem als je lichaam niet voldoende energie én eiwitten binnenkrijgt. Het wordt zwakker en ziekteverwekkers kunnen langer hun gang gaan in jouw lijf (party-time!). Stel: je krijgt voldoende energie én eiwitten binnen. Is je afweersysteem dan sterk genoeg?

Hoe voedzamer jij eet, hoe fitter je afweersysteem is!

Het verbaast mij elke keer weer hoe prachtig ons lichaam in elkaar zit. Inspirerend en tegelijkertijd lastig. Alles is met elkaar ‘verbonden’. Misschien verwoord ik het beter door te zeggen: alles is van elkaar ‘afhankelijk’. Ontbreekt er iets aan je voeding, dan brengt dit een kettingreactie op gang in het lichaam. Vandaar de tussenkop: hoe voedzamer jij eet, hoe fitter je afweersysteem is! De ‘conditie’ van jouw afweersysteem hangt niet alleen af van energie (kcal) of eiwitten, maar ook van verschillende vitamines en mineralen. En dat valt of staat met de keuzes die je maakt in je eetpatroon. Voedzame voeding (niet tot weinig bewerkt) zoals volkoren brood, halfvolle yoghurt, verse en diepgevroren groenten en fruit bevatten, naast macronutriënten (koolhydraten, eiwitten, vetten), ook micronutriënten (vitamines en mineralen). Micronutriënten hebben als functie het in stand houden en/of versterken van het afweersysteem. Laten we als voorbeeld vitamine A nemen. Bij een vitamine A-tekort ontstaat er zowel schade aan de huid als slijmvliezen, waardoor ziekteverwerkers makkelijker het lichaam kunnen binnendringen [4,5].

Vitamines en mineralen die je afweersysteem een handje helpen zijn A, D, E, C, zink, selenium en ijzer. Zoals mijn collega diëtist Vera Wisse het mooi verwoord: “het immuunsysteem staat niet op zich; en is complex. Er zijn voedingsstoffen nodig om het immuunsysteem optimaal te laten functioneren. Eigenlijk speelt elke essentiële voedingsstof ergens een rol in het functioneren van het immuunsysteem.” Volgens haar kan je niet ‘zomaar’ zeggen: een vitamine C- of D pil geeft je immuunsysteem (afweersysteem) een boost. Simpelweg, omdat de conditie van je afweersysteem niet van 1 of 2 vitamines (of mineralen) afhangt. Gek genoeg denken mensen daar anders over aangezien ik deze week weer voor een leeg vitamine C schap stond [6].

Voedzame voeding is de basis; niet het pilletje of glaasje sap

Is het slikken van een (multi)vitaminepil of het drinken van een vers geperst glaasje sinaasappelsap dan verkeerd? In de wereld van voeding is er niet iets als zwart-wit denken. Dat wil ik allereerst even gezegd hebben. Er bestaat niet iets als helemaal goed of totaal fout. Dit komt omdat voedzame voeding voor iedereen wat anders betekent. We zijn nu eenmaal allemaal anders. In mijn ogen is er wel één ‘basisregel’ die voor iedereen geldt: een gezond lichaam en een sterk afweersysteem begint bij voedzame voeding én niet bij het slikken van een pil. Zie het slikken van een (multi)vitaminepil of een glaasje sap als aanvulling op je (voedzame) eetpatroon.

Wat is dan voedzame voeding? Het volgende wat ik ga zeggen klinkt niet meteen sexy, maar is wel de waarheid: eet dagelijks 2 stuks fruit, 250 gram groenten, voldoende volkoren producten, varieer in vlees, vis, peulvruchten, noten, eieren en vegetarische producten, neem genoeg (plantaardige) halfvolle zuivelproducten, gebruik voldoende oliën zoals olijfolie waar onder andere vitamine E in zit en drink genoeg water. Deze lijst aan onbewerkte tot minimaal bewerkte producten behoren tot voedzame voeding en voorzien je lichaam van essentiële vitamines en mineralen voor het afweersysteem [7].

Om nog even terug te komen op het slikken van een vitaminepil; er zijn doelgroepen in Nederland waarvoor een suppletie advies geldt! Bijvoorbeeld voor mannen en vrouwen met een getinte huid en/of ouder zijn dan 50 jaar geldt het advies: dagelijks 10 microgram vitamine D. Veganisten kunnen, omdat ze dit niet/nauwelijks uit hun voeding halen, beter dagelijks B12 slikken [8]. Ikzelf slik dagelijks een halve multivitaminenpil en om de dag een visoliecapsule met een probioticapil. Niet met de gedachten: hierdoor word ik immuun voor ziekte X. Ik slik deze pillen omdat ik PDS heb (prikkelbare darm syndroom) en lactose-intolerant ben. Mijn darmen nemen daardoor niet alle voedingsstoffen goed op. Heb je toch behoefte aan het slikken van een (multi)vitaminepil? Kies dan voor een variant die niet boven de 100% ADH komt. Een hogere dosis vitaminen en mineralen slikken betekent niet per definitie dat je afweersysteem beter gaat functioneren. Stel: je lichaam is een auto met een tankinhoud van 50 liter. Als de tank vol zit, wordt bijtanken een beetje lastig (tenzij je natte voeten wilt krijgen). Dit geldt ook voor je lijf. Heeft het voldoende voedingsstoffen, dan neemt het niet meer vitamines en mineralen op uit het geslikte pilletje [6]! Ik wil de blog afsluiten met één laatste tip: voedzame voeding (met eventueel als aanvulling een pilletje of drankje) versterkt niet alleen je afweersysteem! Ook voldoende slaap (7-9 uur per nacht) en beweging (minimaal 150 minuten per week) houden je afweersysteem sterk en vitaal. Dus pak die slaapuurtjes en maak dagelijks een ommetje buiten of doe een Dumbbell workout uit het e-book van JUST.thelifestyle.

Liefs,

Laura

Bronnen

  1. Rolfs S.R, Pinna K, Whitney E. Understanding Normal and Clinical Nutrition. tiende druk. Stamford USA: Cengage Learning; 2015. p. 177.
  2. Kruizenga H, Wierdsma N. Zakboek diëtetiek. Vijfde druk. Amsterdam: VU University Press; 2018. p. 43-45.
  3. Kruizenga H, Wierdsma N. Zakboek diëtetiek. Vijfde druk. Amsterdam: VU University Press; 2018. p. 43-53.
  4. Calder P.C, Yaqoob P. Nutrient regulation of the immune response. Present Knowledge in Nutrition. Ames IA: Wiley-Backwell; 2012. p. 912-938
  5. Stephensen C.B, Zunino S.J. Modern Nutrition in Health and Disease. Baltimore: Lippincott Williams & Wilkins; 2014. p. 601-610.
  6. Wisse V. Waarom het opvolgen van de RIVM adviezen zinvoller is dan aan de megadosis antioxidanten. I’m A Foodie. 2020-03-20. www.iamafoodie.nl/waarom-het-opvolgen-van-de-rivm-adviezen-zinvoller-is-dan-aan-de-megadosis-antioxidanten/
  7. Hoe zorg je voor een goede weerstand? Voedingscentrum. [datum onbekend]. www.voedingscentrum.nl/nl/thema/coronavirus-voeding/hoe-zorg-je-voor-een-goede-weerstand.aspx?query=Hoe%20zorg%20je%20voor%20een%20goede%20weerstand%3F
  8. Heb ik extra vitamines en mineralen nodig? Voedingscentrum. [datum onbekend]. www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/heb-ik-extra-vitamines-en-mineralen-nodig-.aspx
0 0 vote
Article Rating
Abonneer
Abonneren op
guest
0 Reacties
Inline Feedbacks
View all comments

Dit vind je vast ook leuk:

informatie en inspiratie
betreffende voeding

informatie en inspiratie
betreffende mindset

informatie en inspiratie
betreffende training

onze podcast serie

informatie en inspiratie
betreffende voeding

informatie en inspiratie
betreffende mindset

informatie en inspiratie
betreffende training

onze podcast serie

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x