Kom je maar niet in de actiemodus? Waarschijnlijk maak je deze denkfout.

Vraagje! Droom jij over je leven of leef jij je droom?

Heel lang deed ik dat eerste. Ik ben altijd een echte denker geweest. Zo iemand die alle voors en vooral tegens zorgvuldig analyseert voor ze in actie komt. Ik wilde bijvoorbeeld al van jongs af aan ontwikkelingswerk doen, veel sporten en me bezighouden met mode. Maar ik liet me tegenhouden door alle beren die ik zag op de weg. Ik dacht dingen als: ‘Ontwikkelingswerk is een lastig wereldje om tussen te komen, ik kan beter wat anders gaan studeren’, ‘Ik ben niet sportief, dus een sportieve levensstijl is voor mij niet weggelegd’, ‘Ik ben psycholoog en geen modeontwerpster, dus in die hoek moet ik mijn droombaan niet zoeken’. Ook bij kleinere doelen deed ik dit. Zo wil ik al jaren overstappen naar een duurzamere bank. Ik schreef deze to do elke maand wel weer een keer op mijn lijstje, maar van actie kwam het niet. Ik dacht steeds aan obstakels als ‘Waarschijnlijk moet ik dan veel regelen, een nieuwe pincode uit mijn hoofd leren en veel instanties op de hoogte brengen van mijn switch’. 

Herkenbaar? En dat je vervolgens baalt van dit uit- of zelfs afstelgedrag: heb je wéér niet gedaan wat je wil. 

Toen ik tijdens mijn werk als gedragspsycholoog leerde over een cruciale denkfout die wij mensen vaak maken, veranderde alles. Sindsdien kom ik wél en sneller in actie. Zo werden alle dromen en doelen die ik hierboven beschreef werkelijkheid: ik werkte 2 maanden op Lesbos in een vluchtelingenkamp, sport bijna dagelijks, start een eigen kledinglijn én ben ik vorige maand eindelijk overgestapt naar Triodos. 

In deze blog vertel ik over onze denkfout en geef ik tips om vervolgens korte metten te maken met je eigen uit- en afstelgedrag.

Onze focus op het negatieve en energiebesparing blokkeert

Voor ik de denkfout bespreek, wil ik kort stilstaan bij de oorzaak van wel willen maar niet doen. Als je maar niet in actie komt om je dromen en doelen te bereiken komt dit meestal door een van deze redenen:

  1. Je denkt (onbewust) dat je het niet kan 
  2. Het kost teveel moeite

Onze hersenen focussen van nature op negatieve prikkels en het besparen van energie (vroeger hadden we dit nodig om te overleven). Door deze focus verwachten we bij nieuwe doelen en to do’s vooral moeilijkheden en lijken ze al gauw onbereikbaar en zwaar. Dat is immers wat onze aandacht heeft, en wat je aandacht geeft groeit. Dit zorgt voor stagnatie: we doen niks. 

Je bent wat je doet

Dan nu de denkfout: we denken vaak dat ons gedrag voortkomt uit onze overtuigingen. Dat onze kijk op onszelf en de wereld bepaalt hoe we ons gedragen: ‘Ik vind het milieu belangrijk, dus ik koop duurzame kleding’, ‘Ik ben sportief, dus ik sport veel’. Maar dit is lang niet altijd zo. Sterker nog, vaak is het andersom en bepaalt wat je doet juist wat je gelooft over jezelf en anderen. We ontdekken wie we zijn en wat we vinden door naar ons gedrag te kijken: ‘Ik koop duurzame kleding, dus ik vind het milieu blijkbaar belangrijk’, ‘Ik sport veel, dus ik ben blijkbaar sportief’. 

Hoe we ons gedragen heeft niet alleen invloed op onze mening en ons zelfbeeld, maar ook op onze emoties. Onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat mensen die fronsen of lachen (in een experiment op commando), meer woede of geluk voelen dan als ze neutraal kijken. Zo’n subtiel verschil in lichaamshouding kan zelfs onze vooroordelen beïnvloeden: mensen die fronsend kijken naar foto’s van mannen met een donkere huidskleur blijken daarna meer vooroordelen te hebben dan mensen die ze glimlachend bekijken. Dit heeft ook te maken met de associatieve werking van ons brein, maar daar ga ik nu niet verder op in want dan wordt het onnodig ingewikkeld.

Mijn punt hier is dat ons gedrag en zelfs onze lichaamshouding, veel meer invloed heeft op wat we denken, vinden en voelen dan we ons realiseren. 

Wat betekent dit voor mijn uit- en afstelgedrag?

Oké, we weten nu dat onze hersenen focussen op negatieve prikkels en energiebesparing. En dat dit zorgt voor stagnatie. We weten ook dat wat we doen, of juist niet doen (niks doen is ook gedrag) veel invloed heeft op ons zelfbeeld, onze meningen en emoties. 

Wat denk je nu dat er gebeurt als je lang in je hoofd blijft hangen in plaats van in actie te komen? Hoewel dit veilig en makkelijker voelt, zorgt het vaak juist voor een nare vicieuze cirkel. Dit kan ik het beste uitleggen met een voorbeeld.

Stel, je wil om salarisverhoging vragen op je werk, maar je blijft piekeren en komt niet in actie. Uit dit gedrag haal je waarschijnlijk de informatie dat je een persoon bent die niet voor zichzelf op durft te komen. Dat je onzeker bent, verlegen. En je voelt je daar vervolgens ook rot over want zo wil je niet zijn. Hoe vaker deze kettingreactie zich herhaalt als jij weer van plan bent om je salarisverhoging eindelijk bespreekbaar te maken, hoe sterker je negatieve gedachten en emoties worden en hoe moeilijker het wordt om dit uiteindelijk toch te doen.

Jezelf letterlijk in beweging brengen is key

Laten we deze eens omdraaien! Wat zou er gebeuren als je wél in actie komt, zonder piekeren? Dan ga je misschien wel geloven dat je een persoon bent die voor zichzelf opkomt. Die zelfzeker is. En dat geeft je een goed gevoel. Want zo wil je wél zijn. De volgende keer als je weer iets spannends wil doen op je werk – denk aan feedback vragen van een kritische collega – of zelfs daarbuiten – denk aan een leuke man of vrouw aanspreken – ben je ook sneller geneigd om dat te doen. Je ziet jezelf nu namelijk meer als een persoon die durft te gaan voor wat hij of zij wil. En ook hier geldt: hoe vaker deze kettingreactie zich herhaalt, hoe sterker je positieve overtuigingen en emoties worden en hoe makkelijker het wordt in actie te komen als je iets wil. En dat allemaal door het die eerste keer gewoon te doen… 

Zie je hoe simpelweg in beweging komen je vaak dichterbij je doelen en dromen brengt dan hier eerst uitgebreid over nadenken?

Maar, hoe zet ik nu die eerste stap?

Nu hoor ik je denken: ‘Ja mooi, maar nu weet ik nog steeds niet hoe ik die eerste stap moet zetten. Hoe kom ik die eerste keer in actie?’ Mijn antwoord op die vraag is simpel. 

Maak het klein en maak een praktisch plan.

Door de lat laag te leggen voelt je doel haalbaarder en makkelijker. Zo neem je de belangrijkste redenen voor jezelf weg om niet in actie te komen (denk weer aan oorzaken van stagnatie). Focus puur en alleen op die eerste kleine ‘motoractie’ (duur woord voor lichaamsbeweging in de psychologie), maak daar een praktisch plan voor (wanneer en hoe ga je die uitvoeren) en dan volgt de rest vanzelf. Dan ga je wel. 

Zie jezelf en je lichaam in beweging brengen als iets technisch, als het indrukken van de aan-knop van een Led-lamp. Daarna kom je vanzelf geleidelijk aan op volle sterkte. 

Terug naar het voorbeeld van vragen om salarisverhoging. Wat is de eerste stap hier? Achter je laptop gaan zitten en je hand aanzetten om een mail te tikken waarin je vraagt om een afspraak met je baas! Doe dat en denk nog niet na over de rest. Dat komt dan vanzelf wel. Hetzelfde geldt voor sporten. Denk niet na over de hele route die je moet rennen in de kou, maar focus je puur en alleen op de eerste kleine actie: je hardloopschoenen aantrekken en naar buiten stappen. Voor je het weet ben je bezig en vind je het heerlijk.

Tot slot nog een klein voorbeeld uit eigen doos. Ik heb thuis een open keuken en als ik op de bank zit, zie ik mijn afwas staan. Dat stoort me, dus ik wil eigenlijk het liefste meteen afwassen na het eten. Dit lukte meestal niet. Dan zat ik er uren tegenaan te hikken. Nu focus ik vaak op de eerste lichamelijke actie. Ik sta zonder lang nadenken op van de bank en zet mijn hand aan om de kraan open te draaien. Vervolgens gaat de rest vanzelf en heb ik telkens mijn afwas direct gedaan!

Focus hierbij wel op je proces i.p.v. op het resultaat!

Focus op het proces in plaats van het resultaat is essentieel voor bovenstaande om te werken. Je ervaring met die eerste kleine actie moet namelijk wel fijn zijn, anders krijg je alsnog een negatieve kettingreactie in plaats van een positieve. Daar kan je zelf voor zorgen door te focussen op het proces en niet op de uitkomst. 

Stel, het gesprek over je salarisverhoging gaat niet zoals je wil. Je baast voelt zich beledigd dat je hierover begon en de verhoging blijft uit. Als je focust op de uitkomst zie je dit als falen: je bereikte niet wat je wilde. Als je focust op jouw proces is ook dit scenario een overwinning. Je bent het gesprek namelijk wel mooi aangegaan! Je kwam in actie!

Dus: maak van die eerste kleine actie je doel

Dit was best veel informatie hé? Daarom een hele korte samenvatting. In één zin hoe jij verleden tijd maakt van je uit- en afstelgedrag. Komtie: Focus op de eerste kleine (lichamelijke) actie richting je doel of droom. Doe dat en dan volgt de rest vanzelf.

Zet hem op topper!

5 3 stemmen
Artikelbeoordeling
Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties

Dit vind je vast ook leuk:

informatie en inspiratie
betreffende voeding

informatie en inspiratie
betreffende mindset

informatie en inspiratie
betreffende training

onze podcast serie

informatie en inspiratie
betreffende voeding

informatie en inspiratie
betreffende mindset

informatie en inspiratie
betreffende training

onze podcast serie

0
Zou graag je gedachten willen weten, s.v.p. laat een reactie achter.x
()
x