Stress. Wat is het en hoe kun je het signaleren?

Gastblog door Leonie Mulder

Stress is iets dat ons allemaal wel eens in de weg zit. We vinden het vervelend, hebben er last van en staan er liever niet te lang of te vaak bij stil. Waarom is dit dan een belangrijk onderwerp om het over te hebben? Ik denk dat we te snel en te makkelijk wegwuiven dat we druk of stress ervaren. Dat we denken dat het erbij hoort, of dat je gewoon even moet volhouden, dat het wel weer over gaat. Gewoon schouders eronder, niet zo zeuren en door! 

Dat is iets dat we met z’n allen doen en hebben gecreëerd, maar eigenijk is het bullshit. Het zorgt ervoor dat we onze eigen grenzen overgaan, lichamelijke klachten krijgen en gewoonweg minder goed functioneren. Maar kleine aanpassingen kunnen zo’n groot verschil maken. Aangeven dat je hulp nodig hebt om die deadline te halen, of aan je partner vragen de boodschappen te doen zegt echt niet dat jij minder capabel bent. Het zegt alleen dat het nu even niet alleen lukt. Niet meer of minder dan dat. 

Daar zit gelijk het probleem. Wij koppelen stress wel aan dat gevoel van falen, het niet kunnen of oh wat zullen ze dan van mij denken. Terwijl we ook nog denken dat anderen dit niet zo ervaren en makkelijk alle ballen in de lucht houden. Ook bullshit! Iedereen worstelt hier mee of loopt hier tegen aan! 

Dus hoe ga jij volgende keer om hulp vragen of nee zeggen, zonder een slecht gevoel over jezelf te hebben?

Wat is stress nou eigenlijk?

Stress is een automatische reactie van je lichaam. Bij dreigend gevaar gaan de alarmbellen af!  Vroeger was dit ontzettend handig, de “fight or flight” reactie zorgde er voor dat je niet werd opgegeten door wilde dieren. Nu hoeven we niet bang te zijn voor loslopende wilde beren, maar zijn die alarmbellen nog wel handig als er een auto recht op je af komt die je even over het hoofd hebt gezien.

Stress is dus een natuurlijke reactie van ons lichaam. Het zorgt ervoor dat je hartslag, ademhaling en bloeddruk omhoog gaan en dat jouw lichaam klaar is voor actie. Een beetje stress is dus zo erg nog niet. Dat zorgt er voor dat we misschien net iets alerter zijn of beter presteren.

Maar te veel, te lang of te vaak symptomen van stress ervaren is niet goed voor je. Dan heeft het ook effect op je spijsvertering, je keel knijpt samen, je krijgt koude handen en het zweet breekt je uit. Ga maar eens bij jezelf na. Ben je vaak uitgeput aan het einde van een dag? Of heb je vaak hoofdpijn of buikpijn? Slaap je slecht?

Waar maken we ons nou druk om?

Tegenwoordig wordt er veel van ons verwacht en hebben we hoge verwachtingen van onszelf. We hebben een veeleisende en drukke baan, sporten daarnaast graag, hebben een sociaal leven, een gezin. Er moet gezond gegeten worden, we willen een leuk huis, reizen en ook nog aan onze eigen ontwikkeling werken. En vaak willen we dit allemaal tegelijk en moet het ook allemaal goed gaan!

Nu denk je misschien, nou en! Dat kan allemaal prima, dat kan ik goed volhouden. Misschien is dat ook wel zo en misschien kan je ook al goed nee zeggen en aan jezelf denken als je merkt dat het je toch te veel wordt. Maar als je daar nog niet zo bedreven in bent dan kan het je op de lange termijn te veel worden. Dan voel je niet goed aan dat er te veel druk is of weet je niet goed hoe je dit moet bespreken. Misschien voelt het zwak om aan te geven dat je tijd voor jezelf nodig hebt of misschien ben je bang dat je niet aan de verwachtingen voldoet als je een keer nee zegt op je werk.

Care Tip 1

Als je merkt dat je een volle agenda hebt of een goed gevulde to-do lijst. Kijk dan eens of je 1 ding kunt vervangen voor een blok tijd voor jezelf. Tijd waarin je iets gaat doen wat je leuk vind of wat jou ontspant!

Waar moet je dan op letten, wat zijn de “alarmbellen”?

Merk jij het op als je stress ervaart en één of meerdere van deze signalen zich voordoen? Neem je het dan serieus of schuif je het weg met “het is maar een beetje hoofdpijn” of “ik heb gewoon slecht geslapen”?

Even de signalen op een rijtje:

– Slecht slapen – Gespannen kaken

– Snelle en hoge ademhaling – Snel boos of gefrustreerd

– Moe – Sneller emotioneel zijn

– Somber – Vergeetachtig

– Hoofdpijn – Maagklachten

– Nek- en rugklachten – Sneller verkouden en grieperig

– Je gaat bepaalde situaties vermijden – Angstig 

– Concentratieverlies – Ongezonder gaan leven

– Minder zin in seks

– Bij langdurige stress kans op burn-out of hart- en vaatziekten

Reality check? Of gaat dit niet over jou?

En, ben je geschrokken of denk je “ach, zo’n vaart zal het wel niet lopen”. Lastig! Ik ben de laatste die hier paniek wil zaaien, maar ik raad je wel aan om scherp te zijn op deze signalen. Het gevaarlijkst is het als het geleidelijk gaat en je uiteindelijk niet meer beter weet dan dat je altijd moe bent of hoofdpijn hebt. Je persoonlijkheid kan veranderen, je bent niet meer de vrolijke en gezellige vriend of vriendin maar degene die altijd een beetje knorrig is.

Ken je het verhaal van de kikker in een pan met water op het vuur? De temperatuur verandert zo geleidelijk en de kikker past zich aan. Die kikker heeft uiteindelijk niet door dat hij dood gekookt wordt tot het te laat is. Wat ik hierboven probeer uit te leggen is een beetje hetzelfde. Het kan zo langzaam en onopgemerkt gaan. Je hebt het pas door als je lichaam aangeeft dat het echt niet meer verder kan.

Hoe ging dat bij mij?

Ik denk dat ik ze op 1 of 2 na wel allemaal kon afvinken net voordat ik in mijn burn-out terecht kwam. Niet dat ik het door had hoor! Ik had een druk leven, maakte lange werkdagen, trainde daarnaast 5 of 6 dagen en had ook nog eens genoeg sociale verplichtingen. Ik stond er dus niet stil bij dat ik vaak hoofdpijn had, altijd moe was (logisch met die planning) en vaak chagrijnig. Ik ging naar huisarts en kreeg tabletjes tegen maagpijn of nam eens een weekje vrij om “op te laden”. Maar ik veranderde niks aan de oorzaak en ging weer vrolijk verder zoals altijd. Terugkijkend naar voor mijn burn-out kan ik ook oprecht zeggen dat ik mijzelf geen leuk mens vond. Ik kon gruwelijk scherp uit de hoek komen, bewust. Om mensen op afstand te houden en ze te kwetsen. Ik was vaak chagrijnig en was er goed in om op een negatieve manier om aandacht te vragen. 

Spoiler alert: het is allemaal goed gekomen, ik ben nu extreem likeable, huggable, heel vrolijk en natuurlijk gewoon algeheel cute ;)!

Uiteindelijk trekt je lichaam wel zelf aan de bel en als je al deze subtielere hints niet door hebt dan komen de grote alarmbellen. Zomaar vanuit het niets kon ik ook ineens niets meer. Ik kreeg letterlijk de ene voet niet meer voor de andere en kon alleen maar zitten en huilen. Dat was raar! Uiteindelijk ben ik daar ook weer uit opgekrabbeld. Deels door professionele hulp en deels door mijn eigen vindingrijkheid. 

Ben ik nu bang voor stress of een nieuwe burn-out?

Hell no! Het mooie van mijn leven na mijn burn-out is dat ik nu opmerk wat er in mijn lijf gebeurt. Ik merk op als ik spanning ervaar, ik merk op als ik slecht slaap of hoofdpijn heb. Dat was wat ik vroeger normaal noemde. Ik wist niet beter dan dat die gevoelens er waren. Nu weet ik dat die er niet horen te zijn, nu weet ik hoe “normaal” of “neutraal” voelt. En dus weet ik ook hoe het voelt om gespannen te zijn, dat merk ik op en dan kan ik er iets aan doen!

Care Tip 2

Als je 1 keer in de maand eens hoofdpijn hebt of slecht slaapt dan hoeft er niks aan de hand te zijn. Maar sta eens stil bij deze signalen als ze vaker voorbij komen. Luister naar je lichaam en vraag jezelf af waarom je slecht hebt geslapen of hoofdpijn hebt. Wat zou dan de oorzaak zijn en wat zou je er aan kunnen doen?

Sta eens stil bij de symptomen die ik heb beschreven. Vraag jezelf af of je hier wel eens last van hebt, of misschien meer dan wel eens. Heeft het een fysieke oorzaak of kan het door stress en spanning komen? Weet je zelf wat er achter zit of kun je daar achter komen?

Signalen leren herkennen

Hoe ga je leren stilstaan bij de signalen van stress die je eerst niet opmerkte. Is dat een kwestie van gewoon doen of kan je jezelf daar een beetje in trainen? 

Mindful?

Nu gaan er zeker een paar mensen vlekken in de nek krijgen, maar mindfulness kan helpen! En nee nu hoeven jullie niet allemaal in kleermakerszit, in een bewierookte ruimte te gaan zitten mediteren! Rustig maar :). Het gaat om het opmerken, het waarnemen en herkennen van die signalen. Hoe voelt spanning dan en waar zit dat in je lijf. Opmerken dat die hoofdpijn er toch wel vaker is dan je dacht.

Voor mij is mindfulness stil staan bij wat er allemaal in jezelf en om je heen gebeurt. Het is eigenlijk niets anders dan nieuwsgierig zijn, dingen opmerken en daar bij stil staan. Klinkt niet slecht toch? Toch zal het mensen ook ongemakkelijk maken, want je komt ook de niet leuke dingen en gevoelens tegen. Normaal lopen we daar graag en snel bij vandaan, maar als je er bij stil kan staan kan je er misschien wat van leren.

Wat daarbij heel belangrijk is, is dat je lief bent voor jezelf! Als je merkt dat je ergens spanning bij ervaart, dat je dan niet tegen jezelf zegt dat je je niet zo moet aanstellen. Accepteer dat je je nu zo voelt en vraag je af wat je er mee kunt doen.

Schrijf, vertel, knutsel of schilder het eruit ;).

Schrijf eens voor jezelf op wat stress met jou doet! Ik het kader van leren herkennen van deze signalen is het handig om te weten: hoe voel je je met stress en zonder stress. Wat denk je dan en wat voel je? Ben je niet van de pen en papier, maak dan notities op je telefoon, dikke kans dat je die altijd bij je hebt! Maar je kunt natuurlijk ook voicememo’s opnemen!

“Huiswerk”

Ga eens een dag lang bijhouden hoe je je voelt! Schrijf op wanneer je je gestresst voelt, wat zorgt ervoor dat je je zo voelt, hoe voelt die stress en welke gedachten heb je dan?

Benoem dan eens welke gebeurtenissen of situaties er voor zorgen dat je gestresst raakt. Is dat werk of ook jouw relatie of geld of iets anders?

Inzicht in deze punten kan je helpen om er mee om te gaan! Als je weet welke situaties voor jou stress veroorzaken of als je jouw signalen weet te herkennen, dan is de eerste stap al gezet!

Wat zijn jouw patronen?

Kijk ook eens naar hoe je nu omgaat met die stress? Ga je meer roken of drinken? Trek je je terug en vermijd je sociale uitjes? Neem je niet meer de moeite om voor jezelf te koken en weten ze bij de snackbar op welke dag je wat wil eten? Ook dit geeft je meer inzicht en gaat je helpen om stressvolle situaties, gebeurtenissen en signalen beter te leren herkennen.

We leren onszelf bepaalde mechanismen of patronen aan om met bepaalde situaties of gebeurtenissen om te kunnen gaan. Die helpen ons om overeind te blijven als we het even moeilijk hebben en toch vinden dat we door moeten gaan. Sommige van die patronen draag je al heel wat jaren mee, want wat ooit werkte zal toch nog steeds wel werken? Dat is dus de vraag! Het wil niet zeggen dat iets wat 5 jaar geleden goed werkte dat nog steeds doet. Vraag jezelf eens af of jouw manieren om om te gaan met stress wel zo effectief zijn. Wat levert het je op en wat kost het je? En waarom blijf je het doen als het niet (meer) voor je werkt?

Care Tip 3

Als je de opdrachten hierboven hebt gedaan en je hebt dat allemaal in kaart gebracht, denk dan eens na over hoe je er op een andere manier op zou kunnen reageren. Hoe zou jouw ideale situatie er uit ziet? Hoe ziet de ideale situatie eruit waarin je die stress niet hebt, wat doe je dan en wat denk je dan? Welke stappen (kleine stappen) kun je zetten om daar te komen?

Volgende week geef ik mijn 6 tips tegen stress!

5 2 stemmen
Artikelbeoordeling
Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties

Dit vind je vast ook leuk:

informatie en inspiratie
betreffende voeding

informatie en inspiratie
betreffende mindset

informatie en inspiratie
betreffende training

onze podcast serie

informatie en inspiratie
betreffende voeding

informatie en inspiratie
betreffende mindset

informatie en inspiratie
betreffende training

onze podcast serie

0
Zou graag je gedachten willen weten, s.v.p. laat een reactie achter.x
()
x