fbpx

Klopt jouw zelfbeeld?

‘Had ik maar zo’n platte buik als jij. Als ik zo knap was zou ik veel lekkerder in mijn vel zitten’, zei een vrouw drie jaar geleden op een festival tegen me. Ik kende haar nauwelijks. Ze was een vriendin van een vriendin en we stonden te wachten bij de wc. Haar directe opmerking zorgde voor kortsluiting in mijn hoofd. ‘Knap? Platte buik? Je moest eens weten dat ik me soms zo vadsig voel dat ik mezelf thuis wil opsluiten’, dacht ik toen ze schaamteloos naar mijn buik staarde en ondertussen afkeurend in haar eigen love handles kneep. Ik voelde me in die periode vaak lelijk. Dik. Lomp. En dat met mijn toen 58 kilo bij 1.74. Ja, ik weet hoe bizar dit klinkt. En ook dat het feitelijk onzin is. De gemiddelde Nederlandse vrouw heeft maat 42. Op de labels van mijn kleren stond 34 of 36: volgens de norm een modellenmaatje. Toch zag ik zelf allesbehalve een model als ik in de spiegel keek. Ik zag dikke bovenbenen, cellulitis, vette knieën, lange armen, platte billen, lompe voeten, enorme handen, pigmentvlekken, een centenbek en heel veel onzekerheid. BAH.

Hoewel mijn lichaamsbeeld tegenwoordig positiever is, ben ik nog steeds verbaasd als een vriendin bijvoorbeeld kleren wil lenen en zegt dat ik slanker ben dan zij: ‘Je broeken ga ik niet proberen hoor, daar pas ik toch nooit in’. Of als een collega roept dat hij me in de kroeg nooit aan zou spreken, omdat ik ‘out of his league’ ben. De afgelopen jaren leerde ik iets belangrijks over dit gapende gat tussen hoe anderen mij zien en hoe ik mij zie; het heeft weinig te maken met mijn uiterlijk en alles met mijn mindset. Want wat ik ook veranderde aan de buitenkant – afvallen van 74 naar 54 kilo, elke week nieuwe kleren dragen, mijn gezicht plamuren – mijn negatieve lichaamsbeeld bleef.

Tot ik aan de slag ging met de binnenkant. Toen ik mijn gedachten en gevoelens over mezelf – mijn hele zelfbeeld – veranderde, veranderde wat ik in de spiegel zag langzaam mee. Fascinerend toch? Die enorme invloed van je mindset op wat je ogen zien. Het doet me denken aan een van mijn favoriete quotes van schrijfster Anaïs Nin: ‘We don’t see the world as it is. We see it as we are’. Ofwel: wat je ziet in de buitenwereld is een projectie van je binnenwereld.

In deze eerste blog over ons zelfbeeld vertel ik wat dit is, hoe het ontstaat en hoe het je leven stuurt. In mijn volgende blog geef ik concrete tips om een positiever zelfbeeld te creëren.

Je zelfbeeld is subjectiever dan je denkt

Je zelfbeeld is een verzameling van overtuigingen die je hebt over jezelf op allerlei vlakken: ‘Ik ben Suzie en ik ben sociaal, gevoelig, lang, (te) kritisch, slim en onhandig’. We denken vaak dat dit beeld objectief is. Dat wat we zien in de spiegel en hoe we over onszelf denken de absolute waarheid is.

Dit klopt niet.

Ja, dat jij blonde, zwarte, bruine, rode of misschien wel paarse haren hebt is redelijk objectief. Die waarneming is voor jou, mij en de caissière bij de Albert Heijn ongeveer hetzelfde. Maar het label dat wij op jouw haren plakken is veel subjectiever. Misschien vind jij je coupe lelijk, vind ik hem mooi en denkt de Appie-caissière ‘gewaagd’. Dit geldt ook voor de labels die jij plakt op de rest van je lijf, je prestaties, je karakter, je intelligentie en ga zo maar door.

Al die waardeoordelen ontstaan in interactie met je omgeving. Denk hierbij aan de feedback die je ouders vroeger gaven. Onderzoek laat zien dat kinderen een lagere zelfwaardering ontwikkelen als ouders opgeblazen, resultaatgerichte complimenten geven, zoals ‘Wat heb je dat fantastisch gedaan!’. Ze krijgen zo namelijk het gevoel dat hun waarde afhangt van enorme prestaties en worden bang om van hun voetstuk te vallen. Als het dan minder geweldig gaat zien ze dit als falen: voer voor een negatief zelfbeeld.  

Ook leeftijdsgenoten beïnvloeden de ontwikkeling van je zelfbeeld, omdat je jezelf onbewust vergelijkt: wat doen klasgenoten, hoe zien ze eruit en hoe kom ik dan uit de verf? Hetzelfde geldt voor de cultuur waarin je opgroeit en wat als goed, mooi en normaal wordt neergezet in de media (korte kijktip over schoonheidsidealen!). En je haalt veel informatie over wie je bent uit je eigen gedrag: als je veel sport ga je jezelf bijvoorbeeld zien als een sportief persoon.

Dit proces start al op jonge leeftijd. Als peuter begin je al onderscheid te maken tussen jezelf en de rest van de wereld en rond je vijfde levensjaar vorm je een eerste beeld van hoe jij je tot anderen verhoudt. Door de jaren heen ontwikkel je een zelfbeeld dat in de basis redelijk stabiel is, maar waarvan de nuances veranderen per situatie. Zo kun je jezelf meestal zien als een knap persoon, maar je ineens wat lelijker voelen als je naast Doutzen Kroes staat.

Je zelfbeeld is nooit af

Je zelfbeeld is nooit af. Iedere nieuwe ervaring kan voor verandering zorgen. Als je ouder bent gaat dit wel moeilijker, omdat er dan al een stevige basis ligt. Je rugzak zit al vol met ervaringen die jouw zelfbeeld vormden én keer op keer bevestigden. Één nieuwe happening zorgt dan niet direct voor een radicale verandering.

Stel, je hoort jarenlang dat je neus lelijk is en gelooft dit nu zelf ook. Dan gooi je deze sterke overtuiging niet meteen overboord als je vriendin tijdens een avondje stappen zegt dat je neus prachtig is. Wel wordt de eerste kleine stap naar een nieuw beeld gezet. En als Brad Pitt dit compliment geeft misschien wel een grote stap, dat maakt waarschijnlijk iets meer indruk ;-).

Nog even terug naar je zelfbeeld keer op keer bevestigd krijgen. Daar heb je zelf ook een groot aandeel in, zelfs als je zelfbeeld negatief is. We zoeken namelijk actief naar informatie die past bij wat we al geloven. Daar hebben we meer oog voor, meer aandacht. Dit gaat zelfs nog een stap verder. We focussen niet alleen op wat in ons straatje past, maar zijn ook nog eens geneigd om ons gedrag hiermee in lijn te brengen. Dit doen we vanuit de sterke behoefte om onszelf en de wereld om ons heen te snappen. We willen er een logisch geheel van maken. Dan voelen we ons veiliger.

Even wat concrete voorbeelden.

Als jij gelooft dat je een grijs muisje bent, is de kans groot dat je onbewust een partner uitzoekt die deze mening deelt en je zelfbeeld bevestigt. En als je denkt dat je slecht kan leren, begin je waarschijnlijk niet aan de studie die je zo graag wil doen of stop je bij de eerste onvoldoende: ‘Zie je wel, ik kan dit niet’. In de psychologie noemen we dit een selffulfilling prophecy en het zorgt voor een vicieuze cirkel waarmee je jouw (negatieve) zelfbeeld in stand houdt.

Zo’n patroon doorbreek je niet over night. Het is een kwestie van een lange adem, dat geef ik toe. Maar de manier waarop je dit kan doen is simpeler dan je denkt en zowel het proces als het resultaat is van onschatbare waarde. Je zelfbeeld is je fundering. De grond waarop je je leven bouwt. De bril waardoor je naar jezelf, anderen en de wereld kijkt. Stel je eens voor dat je tot in de puntjes van je tenen voelt dat je mooi, sterk, slim en liefdevol bent. Hoe zou je leven er dan uitzien? Wat zou je anders doen? Wie zou je zijn?

Take home message

Voor ik deze eerste blog over ons zelfbeeld ga wrappen, zet ik mijn drie belangrijkste boodschappen aan jou op een rij:

  1. Je zelfbeeld is niet aangeboren en gebaseerd op feiten, maar vooral aangeleerd en gebaseerd op hoe jij interpreteert wat je ziet, denkt en voelt. Je kan dit zien als een bril waardoor jij naar jezelf en naar de wereld kijkt.
  2. Omdat je zelfbeeld ontstaat en in stand wordt gehouden in interactie met je omgeving, is het dus ook vatbaar voor de situaties waarin je je bevindt, de mensen om je heen en de plekken waar je komt.
  3. Je zelfbeeld stuurt je gedrag en dus je leven enorm. We zoeken continu naar bevestiging van wat we al geloven en brengen ons gedrag hiermee in lijn. Dit voelt veilig, maar eigenlijk houden we onszelf zo gevangen.

In mijn volgende blog geef ik concrete tips waarmee je een positiever zelfbeeld kan creëren. 

Het mooie is dat je daarvoor dus niet op dieet hoeft. Je hoeft ook geen dikke promotie binnen te slepen of de prins op het witte paard aan de haak te slaan. Je bent al genoeg. En ik help je héél graag om het te zien en voelen.

Liefs,

Suzie

5 7 stemmen
Artikelbeoordeling
Abonneer
Laat het weten als er
guest
1 Reactie
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Nathalie
Nathalie
24 september 2020 18:42

Alweer zo’n geweldige blog. Goed bezig Suzie!

Dit vind je vast ook leuk:

informatie en inspiratie
betreffende voeding

informatie en inspiratie
betreffende mindset

informatie en inspiratie
betreffende training

onze podcast serie

informatie en inspiratie
betreffende voeding

informatie en inspiratie
betreffende mindset

informatie en inspiratie
betreffende training

onze podcast serie

1
0
Zou graag je gedachten willen weten, s.v.p. laat een reactie achter.x
()
x